18 maart 2022

Maak kennis met Lola, hulpmiddel bij loopbaankeuzes

Wat wilde jij worden als kind? Piloot, arts, ijsjesverkoper, of circusdirecteur misschien? Een beroep is belangrijk, want we zijn wat we doen. Daarom stellen we u graag Lola voor, een product van Low Lands Assessments Systems met wie CPM/ITZU een partnerschap heeft. Lola is een hulpmiddel bij loopbaankeuzes. Professor Filip De Fruyt, een van de ‘vaders’ van Lola, geeft tekst en uitleg.

Wat is Lola precies?

Lola is het resultaat van meer dan tien jaar interesse in interesses. Anders gezegd: de tool vertrekt vanuit een interesse in wat mensen energie geeft, en dat zowel vanuit academisch onderzoek als vanuit de praktijk van loopbaanadvisering.

Prof. Filip De Fruyt, Sjoerd Dingemanse en prof. Bart Wille ontwikkelden Lola op basis van de beproefde Holland-theorie met de zes interessedomeinen (zoals praktisch, analytisch en kunstzinnig), die bij Lola verfijnd zijn tot zestien componenten. Het uitgangspunt? Als we mensen en werkomgevingen laten aansluiten op mekaar, beleven werknemers meer plezier aan hun job én presteren ze beter. Een win-win.

De doelgroep van Lola bestaat enerzijds uit medewerkers en kandidaat-medewerkers en anderzijds uit ondernemingen. Lola is een vragenlijst: als output krijg je een rapport met grafieken en verduidelijkende tekstjes. Dat het een vragenlijst is en geen test, is belangrijk: het betekent dat er geen juiste of foute antwoorden zijn. Om het maximum uit deze tool te halen voorziet Low Lands Assessment Systems voor de gebruikers in een reeks overzichtelijke tutorials.

Mag het allemaal wat aantrekkelijker, aub?

Blijft de vraag waarin Lola zich onderscheidt van andere instrumenten en waarom CPM/ITZU dus voor Lola koos. “Lola versmalt iemands interessebeeld niet tot iets waar je dan de ideale job aan koppelt”, steekt Filip De Fruyt van wal. “Integendeel: de vragenlijst trekt het interessebeeld open. Zowel voor mensen als voor ondernemingen is het namelijk heel belangrijk om voldoende opties open te houden. We zitten vandaag met een krappe arbeidsmarkt, de verhouding tussen vacatures en kandidaten staat strak gespannen.”

“Als we daar uit willen, moeten we die knoop losmaken”, gaat prof. De Fruyt verder. “Wat onze arbeidsmarkt nodig heeft, is meer aantrekkingskracht. Een Engelse jobtitel en tien voorwaarden waaraan kandidaten moeten voldoen, is helemaal niet attractief. Toch is dat hoe bedrijven zich vandaag presenteren aan mogelijk geïnteresseerden. Lola helpt om dat open te gooien. Het gaat beter niet over ‘functiehokjes’ invullen met mensen, wel over mensen vervullen met voldoening. En dat krijg je pas als je jobs laat aansluiten bij interesses.”

We laten niemand achter

Filip De Fruyt: “Niet alleen bij de aanwerving, maar ook daarna blijven interesses een belangrijk kompas, voor de mensen zelf en voor de bedrijven waar ze werken. We weten immers dat interesse en prestaties samengaan. Wie geïnteresseerd is in wat hij of zij doet, zal dat ook beter doen en langer gemotiveerd blijven. Als interesse en werk overeenkomen, krijg je niet zo gauw de reactie ‘Is dit het wel?’ Er is dus een verband tussen interesse en retentie. Hetzelfde geldt voor interesse en bijleren. Dat we het best levenslang blijven leren, daar is nagenoeg iedereen het over eens. Maar wát leren? Interesses zijn ook een indicator van waar iemands leergierigheid ligt.”

Interesses geven bovendien aan wat iemands inzetbaarheid op de lange termijn is. “Employability – ervoor zorgen dat mensen waardevolle medewerkers blijven – is nog een manier om de arbeidskrapte te counteren”, legt prof. De Fruyt uit. “Het is met de beste bedoelingen dat werkgevers ‘high potentials’-programma’s opzetten, maar wat moeten de anderen, de meerderheid die niet tot die selecte groep behoort, daarvan denken? Met Lola willen we bedrijven helpen om iedereen aan boord te houden. De interesse voor interesses, wat de insteek is voor Lola, is ook een vorm van ‘no employee left behind’-management.”

Met open vizier en interesses als kompas

Tegenover de Belgische arbeidsvraag staan een half miljoen inactieven, beseft Filip De Fruyt. Een deel daarvan wil niets liever dan weer aansluiting vinden bij de arbeidsmarkt. “Vijftigplussers vragen zich af hoeveel moeite ze nog willen doen voor de laatste tien à vijftien jaar in hun loopbaan. Voor jonge mensen lijkt het dan weer niet snel genoeg te kunnen gaan: job, huisje, tuintje, kindje ... En als ze vijfendertig zijn, vragen ze zich af: ‘Wat nu?’”, weet prof. De Fruyt.

“De arbeidsmarkt is niet alleen krap, er is ook wel wat marge voor verbetering. We leven niet meer in een tijd dat een carrière ergens start, om na veertig jaar trouwe dienst bij diezelfde werkgever te eindigen in een pensionering. Waarom willen Vlamingen dus graag zo snel het plaatje compleet hebben als je toch een hele loopbaan hebt? Door een hardnekkige drang naar vastigheid riskeren mensen vooral tegen een muur op te botsen: een misgelopen promotie, een fusie, een sluiting ... Het betere advies is: hou je opties open en gebruik je interesses als kompas.”

Doorleefde interesses en de veranderindicator

Filip De Fruyt: “Het is uiteraard niet omdat we uitzoeken wat iemands interesses zijn, dat dat automatisch tot een jobswitch moet leiden. Lola heeft in dit opzicht twee belangrijke troeven. Ten eerste maken de vragen van Lola een onderscheid tussen vrijblijvende interesse en doorleefde interesse. Aangeven heel erg geïnteresseerd te zijn in sport, bijvoorbeeld, kan zowel betekenen: ‘geen wedstrijd van je favoriete ploeg willen missen’ als ‘op veertien jaar voor de sportschool kiezen om ooit professional te worden’. Met Lola brengen we dit verschil in kaart.”

“Een tweede troef van Lola is dat de tool oppikt hoe groot de veranderbehoefte van de invuller precies is. In het Lola-rapport noemen we dat de veranderindicator. Natuurlijk kan iemand op het moment waarop die de Lola-lijst invult helemaal op zijn of haar plaats zitten in de huidige job. Ook dat kan een valabele conclusie zijn. Bij anderen kan de nood aan verandering dan weer een stuk meer uitgesproken zijn.”  

Liever positiever

Dominique Hendriks, loopbaancoach ITZU, ziet in Lola nog een troef: “Als je aan mensen vraagt waar ze energie van krijgen, vinden ze het vaak moeilijk om daar een antwoord op te geven. Stel je diezelfde vraag aan werkgevers over hun mensen, dan is het antwoord nog veel minder evident. De Lola-vragenlijst biedt mensen een vocabularium om het over hun interesses te hebben. Dat sluit perfect aan bij de positieve psychologie die we bij ITZU hanteren. De dingen kunnen verwoorden helpt een beter inzicht te krijgen. En als je het met mensen over hun interesses kan hebben, wordt het plots een positief gesprek. Daardoor krijgen ze automatisch meer energie om positieve ervaringen te delen en interesses te exploreren. Tegelijk worden ze veerkrachtiger.”

“Bij loopbaancoaching, outplacement, de begeleiding van medewerkers in een burn-out dreigt het gevaar van de negatieve spiraal”, weet Hendriks. “Zeker bij werknemers met een negatieve werkervaring, zoals een ontslag of een burn-out, is de verleiding groot om in frustraties te blijven hangen. Bij een coach je hart kunnen luchten is één ding, maar wat daarna? Vertrekken van de interesses keert dat helemaal om. Het gesprek kan dan gaan over wat energie geeft, niet over wat energie vreet. In plaats van een negatieve spiraal ben je met een vragenlijst over interesses vertrokken voor positieve communicatie, een belangrijke meerwaarde van Lola.”

Het team van Low Lands Assessments Systems is vandaag onder meer bezig met een onderzoek naar duale loopbanen, mensen die meer dan één job tegelijk hebben. Daar zitten soms bijzondere combinaties tussen, zoals een halftijdse kantoorjob en halftijds pralines maken. “Wijzelf maken het bij klanten-bedrijven mee dat oudere medewerkers, mensen met jaren van goede dienst, hun laatste jaren ‘uitzitten’, terwijl ze zich met enthousiasme storten op een hobby of een bijbaan”, legt Hendriks uit. “Dat enthousiasme terugbrengen naar het werk is een uitdaging waar we vol voor moeten gaan. In plaats van de arbeidsmarkt op slot te zetten met conservatieve patronen, moeten we die juist meer opengooien. Een deegkneder en een betonwerker, zover ligt dat niet uit elkaar als je er met een open mind naar kijkt.” Lola helpt om de ruimte die er is bloot te leggen.

Terug naar overzicht Volgend artikel