2 juni 2020

Een "eervol" ontslag, hoe doe je dat?

Een werknemer laat je niet zomaar gaan. Vaak liggen economische redenen aan de basis van een ontslag. In minder frequente gevallen maakte iemand een grote fout, of is de samenwerking gewoon ‘op’. Ook bij de stopzetting van je zaak blijven je werknemers in de kou staan en moeten ze ontslagen worden. Wat de reden voor het ontslag ook is, voor een werkgever blijft het een lastige taak. Toch maak je je er best niet te snel vanaf. Met een respectvol ontslag zorg je ervoor dat je, ondanks je onaangename boodschap, nadien nog door dezelfde deur kan met je werknemer. Bovendien win je zo aan respect bij het overige personeel.

Wat de wet zegt over ontslag.

Volgens de wetgeving moet je je werknemer schriftelijk op de hoogte brengen van het ontslag. Meestal gebeurt dat via een aangetekend schrijven, maar je kan de ontslagbrief ook op het werk overhandigen. De werknemer ondertekent dan een exemplaar voor ontvangst. Op de ontslagbrief vermeld je de datum van ontslag, de opzegtermijn en of je van de medewerker verwacht dat hij nog werkt of meteen vertrekt. Je mag de reden van ontslag vermelden, maar dat is niet verplicht.

Wettelijk gezien hoeft een ontslagbrief dus geen lijvig document te zijn. Als je echter respectvol te werk wilt gaan, steek je er best wat meer tijd in.

Menselijke aanpak.

Om het ontslag aanvaardbaar te maken, bereid je best een exitgesprek voor. Ook als je er bijna zeker van bent dat de werknemer de bui voelt hangen. Jij bent en blijft de baas. Dus zolang jij niets uitspreekt, gaat een werknemer ervan uit dat er niets aan de hand is.

  • Breng de boodschap altijd persoonlijk over, nooit telefonisch.
  • Laat de werknemer niet met een smoesje naar je bureau komen. Dat schept verkeerde verwachtingen en kan de boodschap harder dan nodig doen overkomen.
  • Neem voldoende tijd, zodat de werknemer zich rustig in de nieuwe situatie kan inleven. Dit geldt ook als er nog een lange opzegperiode volgt en er dus niet meteen iets verandert.
  • Ga ervan uit dat de werknemer die dag niet meer aan de slag kan, overmand door emoties. Plan het gesprek dus eerder aan het einde van de dag. Maar niet vlak voordat hij naar huis gaat, want dan zal hij de indruk krijgen dat je je er snel vanaf wilt maken.
  • Verpak de boodschap niet te veel en zeg wat je te zeggen hebt bij het begin van het gesprek. Geef je werknemer nadien tijd om het woord te nemen.

Antwoorden bieden.

Bereid het ontslaggesprek goed voor. Zorg in eerste instantie dat zo weinig mogelijk mensen op de hoogte zijn. Je wilt niet dat je werknemer het nieuws al van een ander te horen krijgt of erger nog, zijn ontslagbrief toevallig op de printer ziet liggen.

Informeer je goed over wat er bij een ontslag komt kijken. Welke kosten duiken op? Hoelang loopt de opzegtermijn? Wil ik mijn werknemer laten presteren of verbreek ik? Wat met outplacement? Denk ook zorgvuldig na over het moment van je gesprek en wie er aanwezig zal zijn. Zorg daarnaast dat je op de meeste praktische vragen een antwoord klaar hebt. Het laatste wat een pas ontslagen werknemer kan gebruiken, is een baas die twijfelt over zijn beslissing. Duidelijkheid is alles.

Op actie volgt reactie.

Hoe je werknemer zal reageren, is moeilijk te voorspellen. De vele emoties die door hem heen gaan, wordenmeestal intern verwerkt. Je krijgt er dus zelden veel van te zien. Dat komt omdat de werknemer tijd nodig heeft om alles te bevatten.

Vragen steken wél meteen de kop op. Waarom ik? Waarom nu? Wat heb ik verkeerd gedaan? Hoe gaat het nu verder? Als je een ontslagen werknemer vraagt om meteen te vertrekken, kan er ook opstandigheid jouw richting uitkomen. Hou in dat geval voet bij stuk, maar blijf menselijk. De werknemer bijvoorbeeld verbieden om (kort) afscheid te nemen van zijn collega’s werkt averechts. Je kan wel aangeven dat je bij je beslissing zal blijven. Ga er niet van uit dat de werknemer de tijd rekt om jou het leven zuur te maken. Hij heeft dat moment gewoon nodig om de figuurlijke knop te kunnen omdraaien.

Ontslag ≠ banden breken.

Het gesprek is gevoerd, the word is out. Bij een verbreking hoef je in principe geen contact meer te hebben met elkaar. Maar hoe lastig het exitgesprek ook verliep, laat je niet leiden door negatieve emoties. Voorkom ergernissen bij je ex-werknemer door zaken in vraag te stellen of procedures (opmaak C4, betaling vakantiegelden, …) op zich te laten wachten.

Door zelf alle bruggen op te blazen, loop je het risico dat je nadien niets meer gedaan krijgt van je ex-werknemer. Misschien ligt dat belangrijke dossier nog wel bij hem thuis? Of wie weet kom je elkaar later professioneel nog tegen? Leg de geschillen naast je neer en doe wat er wettelijk van je verwacht wordt.

Moet je ontslagen werknemer nog enige tijd presteren? Negeer hem dan niet op de werkvloer. Ook al liggen de kaarten anders, je mag van hem blijven vragen dat hij hetgeen doet wat contractueel vastgesteld is. Durf te communiceren wat je al dan niet van hem verwacht. In een overgangssituatie zoals deze heeft je personeel nood aan duidelijkheid.

Over de schrijfster:

Nele De Keyser is loopbaan- en outplacementcoach. Door de gesprekken die ze dagelijks voert met ontslagen werknemers, kan ze als geen ander aanvoelen waar de noden liggen, waar het ontslag goed is gegaan en waar het beter kon. Voor haar blog baseerde ze zich op de verhalen uit haar begeleidingen.

Terug naar overzicht Volgend artikel